Birkaç Konu

[Elyzar]

Esenlikler herkese.

Bir süredir birçok görüşü, felsefeyi inceledim ama günün sonunda istediğim o hakikat hep dışarıda kaldı. Zihnin o sınırlı yapısı ve kuralları zaten en büyük engel. Hani "kusursuz bir sistem olamaz" mantığını biraz inat ederek anlamış olabilirim. Öte yandan agnostisizmin o gizem karizması da beni çekmedi çünkü en başta "hakikat asla bilinemez" diyerek onu cebe atılacak bir şey yapmak da aynı çıkmaz. Zevizm'in de günün sonunda açıklama ve sistem getirdiğinin farkındayım ama buradaki dikey bakış açısı ilgimi çekti. Bu yüzden kafama takılan birkaç noktayı sormak istedim.


İlk olarak, yazılarınızda mitolojinin düz mantıkla değil, sembolik incelenmesi ve derin anlamlarına odaklanılması gerektiği söyleniyor. Ama bir şeyi kafamızda sürekli açıklamaya ve anlamlandırmaya çalışmanın bizzat kendisi, o ilksel güçle aramıza zihinsel bir mesafe koymaz mı? Hikayeleri kalıplara sokup felsefe haline getirmek, bizi gerçeğin o filtresiz, saf yaşantısından ve çıplak hislerden uzaklaştıran zihinsel bir tuzak mıdır?


Bir diğer konu da evrenin sınırları. Fiziksel evren kuralları, sabit yapısı ve bükülmez sınırlarıyla en nihayetinde sonlu bir kutu gibi. Ancak insanın o ham farkındalığı ve saf bilinci, bu sonlu yapının sınırlarına sığmayacak bir derinliğe sahip. Zevizm'e göre, sonlu bir evrenin içinde sonsuz derinlikte bir bilincin var olması bir çelişki midir, yoksa bu iki zıt durum içimizde nasıl birleşiyor?


Ayrıca İbrahimî dinleri dünyayı tek tip hale getirmekle ve özgünlüğü sınırlamakla eleştiriyorsunuz. Ama tüm antik kültürlerin o kendine özgü, çok boyutlu tanrı karakterlerini alıp, "hepsi aslında tek bir Baş Tanrı'dır, yani Zeus'udur" diyerek tek bir çatı altında toplamak, eleştirdiğiniz o tek tipleştirme mantığıyla benzer bir indirgeme değil mi?


Bununla bağlantılı olarak, İbrahimî dinlerin tarihi boyunca kendi dışındaki tüm yolları kötülediğini, tapınakları yıktığını haklı olarak belirtiyorsunuz. Ancak forumdaki bazı yanıtlarda, diğer doğu öğretileri veya alternatif spiritüel yollar hakkında da "yozlaşmış", "sulandırılmış" veya "faydasız" gibi sert ifadeler kullanıldığını gördüm. Zevizm, eleştirdiği o dışlayıcı reflekslerin benzerine düşüp kendi dışındaki yolları doğrudan değersiz ilan etmiş olmuyor mu? Hakikat sadece tek bir merkeze veya hiyerarşiye sığabilir mi?


Mistik ekollerde ve sizde ruhsal gelişimin son noktası (Magnum Opus) bir nevi "Tanrılaşma" veya mutlak güçle birleşme olarak tanımlanıyor. Ancak insanın kendi içindeki karanlığı ve aydınlığı birleştirdiğini iddia ederek "Ben ulaştım, ben Tanrılaştım" demesi, aslında egonun hayatta kalmak için oynadığı en sinsi oyun olamaz mı? Bu durum, egonun o her şeyi kontrol etme kibrinin kutsal bir maske takmış hali değil midir?


Son olarak, zihnin o sınırlı yapısını aşan, her şeyi yukarıdan izleyen o saf bilincimizin çok derin olduğunu görebiliyorum. Ancak burada büyük bir güven sorunu çıkıyor: İçimizdeki bilinç ne kadar derin görünürse görünsün, en nihayetinde o mutlak hakikati tam anlamıyla ve hatasızca yakalayabilecek kadar güvenilir bir donanım mıdır? Bilincin kendi algı kapasitesine bu kadar mutlak bir güvenle bağlanmak, bizi yeni bir illüzyonun içine fırlatmaz mı?


Şimdiden cevaplar için çok teşekkür ediyorum.

 

[Sonne [NG]]

Öncelikle aramıza hoş geldiniz. Zevizm’i hakkıyla kavrayabilmek için sitemizi dikkatle ve bütünlüklü biçimde okumanızı, ayrıca forumda sorulan soruları ve verilen yanıtları takip etmenizi şiddetle tavsiye ederiz.

Sorularınıza, doğası gereği, kısa ve öz yanıtlar vermek durumundayım; zira her biri kendi içinde ayrı bir araştırma ve derinleşme gerektirir. Bu sebeple, lütfen okumayı ve araştırmayı sürdürün.

İlk olarak, yazılarınızda mitolojinin düz mantıkla değil, sembolik incelenmesi ve derin anlamlarına odaklanılması gerektiği söyleniyor. Ama bir şeyi kafamızda sürekli açıklamaya ve anlamlandırmaya çalışmanın bizzat kendisi, o ilksel güçle aramıza zihinsel bir mesafe koymaz mı? Hikayeleri kalıplara sokup felsefe haline getirmek, bizi gerçeğin o filtresiz, saf yaşantısından ve çıplak hislerden uzaklaştıran zihinsel bir tuzak mıdır?

Semboller, çoğu insanın sandığından çok daha derin ve kıymetlidir. Eğer Carl Jung'ın çalışmalarına aşinaysanız, onun sembolleri yalnızca birer işaret ya da görsel temsil olarak görmediğini bilirsiniz. Jung'a göre sembol, bilincin sınırlarını aşan bir hakikatin imgesidir; insanın içinde zaten mevcut olan fakat çoğu zaman unuttuğu bilgileri yeniden hatırlamasına vesile olur.

Burada söz konusu olan şey, ruhun özünde bildiği bazı gerçekleri semboller aracılığıyla yeniden tanımasıdır. Bu nedenle semboller bir engel değil, aksine kelimelerin taşıyabileceğinden çok daha fazla anlamı, fikri ve kavrayışı bünyesinde barındıran kapılardır. Aynı zamanda bu yüksek bilgilerin insan zihninin kavrayabileceği bir biçime bürünmesini sağlarlar.

Elbette bunlar yalnızca mantıksal çözümlemeyle bütünüyle kavranabilecek şeyler değildir. Belirli bir ruhani gelişmişlik ve tefekkür yeteneği gerektirirler. Mitolojilerin sakladığı asıl bilgelik de ancak bu seviyeden bakıldığında kendisini göstermeye başlar.

Bir süre sonra şunu da fark edersiniz: Mitolojiler tek bir konuya yahut belirli bir olaya indirgenemez. Çünkü onlar, bir şeyin doğasını doğrudan tarif etmekten ziyade onu sembolik bir dil aracılığıyla ifade ederler. Bu sayede aynı anlatının içerisine kozmolojiden insan ruhuna, erdemlerden ilahi düzene kadar sayısız hakikat yerleştirilebilir.

The Battle of the Gods
The Wars of the Gods: Cosmological Education by the Gods
The Myth Of Prometheus - Explained

Bir diğer konu da evrenin sınırları. Fiziksel evren kuralları, sabit yapısı ve bükülmez sınırlarıyla en nihayetinde sonlu bir kutu gibi. Ancak insanın o ham farkındalığı ve saf bilinci, bu sonlu yapının sınırlarına sığmayacak bir derinliğe sahip. Zevizm'e göre, sonlu bir evrenin içinde sonsuz derinlikte bir bilincin var olması bir çelişki midir, yoksa bu iki zıt durum içimizde nasıl birleşiyor?

Kozmolojik açıdan evrenin her zaman var olduğunu ve sonsuz olduğunu söyleyebiliriz. Bunun nasıl var olduğu yahut Zeus'un hangi anlamda yaratıcı olduğu ise daha teolojik kavramlar ve anlatımlar üzerinden açıklanabilecek meselelerdir. Ne var ki bunlar sorduğunuz soruyla doğrudan ilgili değildir. Ayrıca bazı konular vardır ki yalnızca anlatılarak gerçekten bir yere varılamaz; bu sebeple burada bunları açıklamaya girişmeyeceğim. Yine de dilerseniz Neoplatonistlerin Bir (The One) öğretisine bakabilir, bunun yanında Hint geleneğindeki Parabrahman, Brahman, Brahma ve Atman gibi kavramları araştırabilirsiniz.

Bunun dışında, evren hâlihazırda insanlardan çok daha gelişmiş ve bilge varlıkları bünyesinde barındırıyorken, insan gibi bir varlığı barındıramayacağını düşünmek pek makul görünmemektedir. İnsan her ne kadar büyük bir potansiyele sahip olsa da, bulunduğu mevcut durumda o kadar da yükselmiş bir varlık değildir.

Temple of Zeus: Who is Zeus?

Ayrıca İbrahimî dinleri dünyayı tek tip hale getirmekle ve özgünlüğü sınırlamakla eleştiriyorsunuz. Ama tüm antik kültürlerin o kendine özgü, çok boyutlu tanrı karakterlerini alıp, "hepsi aslında tek bir Baş Tanrı'dır, yani Zeus'udur" diyerek tek bir çatı altında toplamak, eleştirdiğiniz o tek tipleştirme mantığıyla benzer bir indirgeme değil mi?

Burada neyi kastettiğinizden tam emin değilim, fakat benim söylemek istediğim şey Zevizm’in yaptığı işin kültürleri tek tipleştirmek değil; bilakis kültürel ve toplumsal farklılıkların ardındaki ortak özü, birliği ve evrenselliği ortaya koymak olduğudur.

Zeus’a Amun ya da Brahma demeniz aslında özde bir şeyi değiştirmez. Bunların her biri, aynı hakikatin farklı kültürel “giysiler” içinde ifade edilmesinden ibarettir. Antik medeniyetler, kendi dil ve idrak biçimlerine göre aynı gerçeği farklı isimlerle anmayı tercih etmişlerdir.

Zeus’un Tapınağı içerisinde Hellenik terminolojinin daha standart bir şekilde kullanılmasının sebebi, kimin neyi kastettiğinin açık olması ve Hellenik geleneğin felsefi ifade ve sistem kurma bakımından daha tutarlı bir yapı sunmuş olmasıdır. Zeus’a kişisel olarak Amun diye hitap etmeniz, öz itibarıyla hiçbir şeyi değiştirmez. Bu farklılıklar kültürel düzeyde kıymetlidir ve korunmalıdır.

Dahası, tüm bu gelenekler arasında dikkat çekici benzerlikler de mevcuttur. Mısırlılar Amun’u bir kaz suretinde tasvir edebilirken, Yunanlar Zeus’un kaz formuna büründüğüne dair mitler aktarır; Hint geleneğinde ise Brahma’nın bir kaz ile ilişkilendirildiği anlatılar ve görseller bulunur. Özünde aynı hakikatin benzer sembolik dillerle ifade edilmesi söz konusudur ve bu yüzden esas anlam değişmez.

Zevizm’in gayesi, bu dağınık parçaları bir araya getirmek, eksik kalan yönleri tamamlamak ve kadim inanç yapısını yeniden canlandırarak insanlığı bu bütünlük altında toplamaktır.

Our Eternal Head God: Zeus, Eternal Truth and His Identities
The Names of Zeus in the Aeons: Zeus
The Names of Zeus in the Aeons: Amun
The Names of Zeus in the Aeons: Hindu Trinity

Bununla bağlantılı olarak, İbrahimî dinlerin tarihi boyunca kendi dışındaki tüm yolları kötülediğini, tapınakları yıktığını haklı olarak belirtiyorsunuz. Ancak forumdaki bazı yanıtlarda, diğer doğu öğretileri veya alternatif spiritüel yollar hakkında da "yozlaşmış", "sulandırılmış" veya "faydasız" gibi sert ifadeler kullanıldığını gördüm. Zevizm, eleştirdiği o dışlayıcı reflekslerin benzerine düşüp kendi dışındaki yolları doğrudan değersiz ilan etmiş olmuyor mu? Hakikat sadece tek bir merkeze veya hiyerarşiye sığabilir mi?

Aksine, Zevizm antik öğretilerde yer alan unsurları alıp bunları bir araya getirerek antik inancın bir tür dirilişi olarak işlev görür. Burada yapılan şey, antik dinlerden ögeler alıp ardından antik olan her şeyi yok saymak ya da onları tamamen işe yaramaz ve “aptalca” olarak nitelemek değildir; bu yaklaşım İbrahimî dinlerde görülen tavrın aksine, alınan öğeleri diğer sistemlerle uyumlu bir şekilde birleştirmeyi, onları kombine etmeyi ve nereden alındığını da açıkça belirtmeyi esas alır. Özünde eksik kalan parçalar bu şekilde tamamlanır.

Örneğin Hindu geleneği, günümüzde antik tanrılara tapınma biçimlerini hâlâ büyük ölçüde koruyan nadir geleneklerden biri olsa da, zaman içinde çeşitli dönüşümler yaşamış ve bazı yönleriyle sulandırılmıştır. Bunun nedenleri de yalnızca “bu kötüdür” denilerek geçiştirilmez, ayrıntılı biçimde açıklanır. Mantraların kullanımı olması gerektiği gibi değildir; tanrılara yöneliş, bir tür kölelik benzeri tapınma biçimine dönüşmüş; hakikatten uzaklaşan ve daha yeni öğretilerin yerleştiği pratikler kitleler tarafından benimsenmiştir vb. vb. Daha fazlası için aşağıdaki sayfaları okuyabilirsiniz.

The Synthesis
The Master Synthesis Table
The Origins Of The Temple Of Zeus
"YHWH & Allah" - Their Roots From The Ancient Gods
Christian Mysticism: The Repackaged Work of Proclus by the Theft of Dionysius the Areopagite

Mistik ekollerde ve sizde ruhsal gelişimin son noktası (Magnum Opus) bir nevi "Tanrılaşma" veya mutlak güçle birleşme olarak tanımlanıyor. Ancak insanın kendi içindeki karanlığı ve aydınlığı birleştirdiğini iddia ederek "Ben ulaştım, ben Tanrılaştım" demesi, aslında egonun hayatta kalmak için oynadığı en sinsi oyun olamaz mı? Bu durum, egonun o her şeyi kontrol etme kibrinin kutsal bir maske takmış hali değil midir?

Ruhani gelişim yolunda ilerledikçe Tanrılar size rehberlik eder; siz ilerledikçe bilgelikte bir artış meydana gelir ve zamanla daha ileriye bakabilmeye, ne yaptığınızı daha berrak bir şekilde idrak etmeye başlarsınız. Bu süreçte kibir, öfke ve benzeri kontrolsüz duygular da yavaş yavaş dengeye gelir ve kişi gerçekten bir yükseliş hâline yaklaşır.

Bu tür bir hâl, doğası gereği aşkın olduğu için bütünüyle kelimelere dökülmesi pek mümkün değildir. Fakat egonun hayatta kalmak için kurduğu sinsi oyuna kapılmak, adı üstünde bir düşüştür ve hakikatle ilgisi yoktur. Buna karşılık Tanrıların rehberliğinde gerçekten yükselen bir kimse, bu yola çıkarken edindiği bilgelik sayesinde tüm bu perdelerin ardını görmeye başlar.

Zevizm’in bu noktası, sistemin nihai sınırına işaret eder. Bu nedenle yalnızca Tanrılara çok yakın olan, yükselmiş inisiyelerin idrak edebileceği bir alan olarak kabul edilir; bu yüzden üzerinde fazla konuşmak da esasen gerekli görülmez.

The Magnum Opus

Son olarak, zihnin o sınırlı yapısını aşan, her şeyi yukarıdan izleyen o saf bilincimizin çok derin olduğunu görebiliyorum. Ancak burada büyük bir güven sorunu çıkıyor: İçimizdeki bilinç ne kadar derin görünürse görünsün, en nihayetinde o mutlak hakikati tam anlamıyla ve hatasızca yakalayabilecek kadar güvenilir bir donanım mıdır? Bilincin kendi algı kapasitesine bu kadar mutlak bir güvenle bağlanmak, bizi yeni bir illüzyonun içine fırlatmaz mı?

Evet, haklısınız. Hakikatin katmanları vardır ve Tanrılar bizlerle bir şey paylaşırken, her zaman neyi anlamaya ve kavramaya hazır olduğumuzu da gözetirler. Bu nedenle insanlara her şeyin en derin, en kapsamlı ve en eksiksiz hâli verilmez; önemli olan, kişinin en azından doğru yönde ilerlemeye başlamasıdır.

Bunu bir nehirde yol almak gibi düşünebilirsiniz. Önünüze engeller çıkabilir, zaman zaman duraksayabilir ya da nehrin farklı bir kolundan ilerleyebilirsiniz. Ancak akıntı sizi yine de aynı istikamete taşımaya devam eder. Tanrılar da çoğu zaman bununla ilgilenir; kusursuz bir başlangıçtan ziyade, doğru yöne yönelmiş olmanızı önemserler.

Bu yüzden kişi sık sık kendisini gözden geçirmeli, niyetlerini ve düşüncelerini tartmalı, kendi kendisini kandırmadığından emin olmalıdır. Zira ruhani yolda insanın karşısına çıkan en büyük yanılsamalardan biri, çoğu zaman yine insanın kendisidir.

The Five Levels of Divine Theophany

Umarım bu yanıtlar size yardımcı olmuştur. Konuyu daha derinlemesine kavrayabilmek adına sitemizi incelemenizi, özellikle de sizinle paylaştığım vaazları dikkatle okumanızı tavsiye ederim. Sorularınızın büyük kısmı, bu metinlerde çok daha kapsamlı ve ayrıntılı şekilde ele alınmaktadır.

 

[Elyzar]

Cevaplarınız ve ayırdığınız vakit için gerçekten çok teşekkür ederim.

Şunu çok net söyleyebilirim ki, amacım kesinlikle retorik yarışına girmek değil. Sadece dürüstçe kafamdaki taşları yerine oturtmaya çalışıyorum. Dikkatimi çeken ve sorduğum o tıkanma noktalarında (Magnum Opus'taki ego sınırı ya da evrenin kozmolojik yapısı gibi konularda), sistemin bir yerde kendi kendine kapanan döngülere girdiğini ya da konuyu bir gizem perdesiyle veya yetkinlik şartıyla sınırlandırdığını görebiliyorum.

Ancak en başta da belirttiğim gibi bence hakikat zaten öyle cebe atılacak düz bir nesne değil. İnsan zihninin ve dilinin sınırları ortadayken, hiçbir sistemin (Zevizm de dahil) matematiksel olarak kusursuz ve açık kapısız olamayacağının farkındayım.

Bu yüzden, rasyonel zihnimin yakaladığı bu sınırları ve döngüleri sistemin doğal bir parçası olarak kabul ediyorum. Zevizm’in o dikey bakış açısı, mitolojiyi ele alma şekli ve getirdiği felsefi derinlik beni hala güçlü bir şekilde çekiyor. Bu yüzden buradaki anlatıları, iddiaları, derinliği vesaire henüz bırakmaya hiç niyetim yok. Okumaya, araştırmaya ve sistemi anlamaya devam edeceğim.

 

[Sonne [NG]]

Cevaplarınız ve ayırdığınız vakit için gerçekten çok teşekkür ederim.

Şunu çok net söyleyebilirim ki, amacım kesinlikle retorik yarışına girmek değil. Sadece dürüstçe kafamdaki taşları yerine oturtmaya çalışıyorum. Dikkatimi çeken ve sorduğum o tıkanma noktalarında (Magnum Opus'taki ego sınırı ya da evrenin kozmolojik yapısı gibi konularda), sistemin bir yerde kendi kendine kapanan döngülere girdiğini ya da konuyu bir gizem perdesiyle veya yetkinlik şartıyla sınırlandırdığını görebiliyorum.

Ancak en başta da belirttiğim gibi bence hakikat zaten öyle cebe atılacak düz bir nesne değil. İnsan zihninin ve dilinin sınırları ortadayken, hiçbir sistemin (Zevizm de dahil) matematiksel olarak kusursuz ve açık kapısız olamayacağının farkındayım.

Bu yüzden, rasyonel zihnimin yakaladığı bu sınırları ve döngüleri sistemin doğal bir parçası olarak kabul ediyorum. Zevizm’in o dikey bakış açısı, mitolojiyi ele alma şekli ve getirdiği felsefi derinlik beni hala güçlü bir şekilde çekiyor. Bu yüzden buradaki anlatıları, iddiaları, derinliği vesaire henüz bırakmaya hiç niyetim yok. Okumaya, araştırmaya ve sistemi anlamaya devam edeceğim.

Elbette. Ben de burada arayışınıza elimden geldiğince katkıda bulunmaya çalışıyorum. Maksadınızın bir retorik mücadeleye girmek ya da tartışma kazanmak olmadığını gördüğüm için yanıtlarımı biraz daha ayrıntılı vermeyi uygun buldum. Eğer söylediklerim yolunuza bir nebze olsun ışık tutabildiyse, bundan memnuniyet duyarım.

Bazı meseleler vardır ki, sahip oldukları aşkın mahiyet nedeniyle onlar hakkında söylenebilecek daha fazla söz bulunmaz. Yahut söz konusu olan şeyler, Logos'un sınırları içerisinde bütünüyle açıklanabilecek türden değildir. Kimi hakikatler, doğaları gereği kavramsal anlatımı aşar; bu sebeple zaman zaman çelişkili görünen, kendi üzerine kıvrılan ya da daha örtülü bir biçimde ifade edilen anlatımlarla karşılaşırız. Bu bir eksiklikten değil, açıklanmaya çalışılan şeyin dilin ve sıradan akıl yürütmenin sınırlarını aşmasından kaynaklanır.

Beraberinde Zevizm'in temelde ruhaniyet merkezli bir din olduğunu da göz önünde bulundurmak gerekir. Iamblichus'un vurguladığı gibi, Tanrı ve ilahi gerçeklik aklın ulaşabileceği sınırların ötesindedir; bu nedenle yalnızca düşünce, mantık veya felsefi çözümleme yoluyla bütünüyle kavranmaları mümkün değildir. İnsan zihni ilahi olana dair bazı şeyleri anlayabilir, ancak en yüksek hakikatin özü suprarasyoneldir; yani aklın ötesinde yer alır.

Bu sebeple insanın ilahi olana yaklaşması yalnızca felsefi düşünceyle değil, teürji gibi kutsal uygulamalar aracılığıyla gerçekleşir. Kişi kendisini ilahi düzene uyumlu hâle getirdikçe Tanrıların varlığını daha doğrudan deneyimlemeye başlar ve bazı hakikatler açıklanmaktan ziyade yaşanarak anlaşılır.

Bu noktada Platon'un işaret ettiği meseleye ulaşırız. Platon da, yukarıda değindiğim gibi, bazı şeylerin Logos aracılığıyla tam anlamıyla aktarılamayacağını; onların ancak doğrudan tecrübe edilerek kavranabileceğini anlatır.

Düzenli meditasyonlar yapmak, Ritüeller uygulamak ve benzeri ruhani pratiklerle meşgul olmak burada fazladan eklenmiş unsurlar değil, yolun temel yapı taşlarıdır. Bu sebeple araştırmalarınızı sürdürürken, aynı zamanda meditasyon pratiğine başlamanızın da faydalı olacağını düşünüyorum.

Bu süreç boyunca burada pek çok şey öğreneceğinizi, Zevizm'i daha derin bir şekilde anlayacağınızı ve zamanla onun içerisinde yer alma arzusu duyacağınızı ümit ediyorum. Bu nedenle okumaya devam edin, merak ettiğiniz konuları araştırın ve soru sormaktan da çekinmeyin. Hakikati arayan bir kimse için samimi sorular sormak, yolculuğun en kıymetli parçalarından biridir.